Scientia et potestas

człowiek
Bartosz Piotr Bajek

Wiedza daje władzę. I tego nie da się ukryć. Trzeba sobie to tylko uświadomić, jak też konsekwencje płynące z tego faktu. Pytanie co z tym zrobimy? Czy wykorzystamy to dla naszego i innych dobra, czy też dla naszego dobra kosztem innych?

Jest to kolejna z fundamentalnych myśli mojego światopoglądu. Oto kilka przykładów, które bliżej pokażą w jaki sposób wiedza daje władzę nad innymi:
- autorytet - bycie autorytetem w jakiejś dziedzinie daje posłuch, który jest jakąś formą władzy, ludzie słuchają i sugerują się wskazówkami autorytetów, którzy są opiniotwórczy. Przykład z życia: W 1995 do polskich kin miał wejść film pt. "Ksiądz", którego główny bohater był homoseksualistą. Przez Polskę przelała się fala protestów osób w starszym wieku, sprzeciwiających się emisji tego filmu, wypowiadających się o filmie którego nie widzieli, a kierując sie opinią ich autorytetów.
- szantaż - najprostszy i prymitywny sposób wymuszania, ale by móc na kimś coś wymusić muszę WIEDZIEĆ o czymś, co daje mi nad nim władzę. Przykładów chyba podawać nie muszę.
- manipulacja - jest wyrafinowaną metodą. Posiadając nawet podstawową wiedzę nt. ludzkiego zachowania i sposobów reagowania, można chociażby wprawiając go w odpowiednie nastroje, czy też umiejscawiając w odpowiednich okolicznościach wywołać oczekiwane reakcje. W ubiegłych latach we Włoszech przeprowadzono swego czasu badanie, które polegało na projekcji filmu katastroficznego a następnie zapytaniu widzów 'jak oceniają pracę rządu', następnie tej samej grupie ludzi pokazano komedię i zadano to samo pytanie. Po pierwszym filmie rząd dostał gorsze notowania niż po drugim - o co chodzi? Ten sam rząd, ci sami ludzie, rozbieżne wyniki. Chodzi o wprawianie w nastroje, co też jest narzędziem manipulacji.


Dalsze powiązania i konsekwencje:
- psychologia staje się narzędziem kontroli i manipulacji - jest to stwierdzenie M. Foucault'a, wysnute w Historii szaleństwa w dobie klasycyzmu, z którym się zgadzam.
- Scio te ipsum Sokratesa - jeśli posiadanie wiedzy jest równoznaczne z posiadaniem władzy, to poznaj sam siebie, zdobądź wiedzę o sobie samym, byś panował nad sobą i swoim życiem (oczywiście w granicach Twoich możliwości), byś kształtował sam siebie i był wolny w swych wyborach.
- aspekt teologiczny - grzech pierworodny, symbolizowany przez drzewo poznania dobra i zła często określany jest jako chęć człowieka do bycia jako Bóg, grzech pychy, posiadania władzy, stanowienia o tym co dobre i złe. Dlatego też Bóg nie da się poznać człowiekowi w pełni, bo gdyby to zrobił, mielibyśmy nad Nim władzę i stałby się tym, czym wielu chciałoby Go widzieć - dżinem z lampy.